inktrollerlinosnede-sitekop

Kunst en Vormgeving
www.koffiekoek.nl
Kunst en Ontwerp, ontwikkeling en uitvoering door Henny van Ham


Materialen en Technieken

Voor linosnede heb je linoleum nodig en voor houtsnede hout. Maar waar kun je nog meer mee drukken en wat zijn zoal de zaken waar je op moet letten? In dit hoofdstuk worden (langzaam maar zeker) materialen en technieken beschreven die bij het hoogdrukken horen.

Let wel: het meest recente artikel staat bovenaan.

- Henny van Ham

---

Gutsen en snijden

Om delen van het linoleum te verwijderen heb je gereedschap nodig. Het kan met een mes of een zogenaamd gutssetje. Gutsen is de techniek van het 'uitlepelen' van de stukken linoleum die je niet wilt afdrukken. Wat je niet wegsnijdt wordt later ingeïnkt en afgedrukt.

In de handel zijn hele goedkope en hele dure gutsen te koop. Tenzij je hele grote platen linoleum gebruikt zijn kleine gutjes een prima investering.

Gutsen en gutsjes hebben een karakteristieke u- of v-vorm die het verwijderen van het dieper liggende materiaal vereenvoudigen. In de gutssetjes van Abig zit ook nog een mesje, daar kom ik later op terug.

Goedkope setjes zijn meestal ook slechte setjes. Ondanks mijn waarschuwing aan de firma Koksgesto, dat hun gereedschap ze geen vrienden oplevert, verkopen ze nog steeds hele slechte gutsjes.Wil je een goede prijs-kwaliteit verhouding, koop dan een gutssetje van het merk Abig of Artools. Die zijn in de meeste handvaardigheidswinkel wel te koop. Moet je er een hoop hebben, bestel ze dan via een groothandel. Het loont de moeite om prijzen te vergelijken.

Abig

Een Abig gutssetje bestaat uit een handvat met een aantal losse gutsjes:

set Abig gutsjes

Losse houder met 4 gutsjes, 1 mesje en een stokje om vast zittende gutsjes los te kunnen maken. Dat stokje steek je er dan van de onderkant in.

Op onderstaande afbeelding zie je de u- en v-vormige uiteinden van de gutsjes:

losse gutsjes

En zo ziet het er uit als een gutsje in de houder zit:

gutsje in houder

 

Lyons, Pfeil e.a.

Voor professionals zijn er 'vaste' linogutsen. Die zijn duurder, hebben een ergonomische greep en werken daardoor stabieler. Hieronder een aantal van het merk Lyons en één van het merk Pfeil.

6 linogutsen

Snijden

Linogutsjes 'graven' door hun specifieke vorm in het materiaal en voor de verschillende diktes van lijnen en vlakken zul je smallere en bredere gutsen nodig hebben.

Om heel nauwkeurig te werken, met name voor details, is het werken met zelfs de smalste guts soms onmogelijk. In dat geval komt het mesje in de Abig-set goed van pas, al kun je ook met andere mesjes werken. Als het linoleum niet te hard is kan ook gebruik worden gemaakt van een chirurgenmes.

Met een mes kun je een guts nabootsen:

snijden

 

In de dwarsdoorsnede hierboven wordt eerst een snede gemaakt naast het deel dat moet blijven staan en wel schuin naar buiten, van de tekening af. Daarna maak je een tegensnede en zal er een scherpe snede overblijven.

Vasthouden

De vorm van de houders zijn over het algemeen zo gemaakt dat ze mooi in de palm van de hand passen. Om een idee te krijgen hoe je de guts goed in je hand hebt kun je je wijsvinger er eens bijna gestrekt bovenop leggen:

[1][2]

[3][4]

Het is bij het gutsen zaak om de hoek met het linoleum niet te groot te maken. De gutshouder moet laag blijven, reden waarom de duurdere gutsen een houder hebben die aan de onderzijde plat is.

Pleisters

Niemand ontkomt eraan: steekwonden. Door de kracht die je uitoefent op het linoleum wil je dat graag tegenhouden en wel met je andere hand. Die ligt dan vaak in het verlengde van de guts en als je een keer doorschiet heb je een wond. Gutsen doe je zowiezo van je af en de andere hand leg je op een plek waar het geen kwaad kan.

Handiger is het maken of kopen van een snijplankje. Die heeft twee opstaande randen: één naar onderen gericht om tegen de rand van de tafel te leggen, de andere opstaand om daar het linoleum tegenaan te zetten. In een dwarsdoorsnede ziet dat er zo uit:

plankje

 

Heb je naar aanleiding van bovenstaande een opmerking of vraag, dan mag je die ten alle tijden via het emailformulier opsturen.

 

 

lijn-default

Passend drukwerk

Over het algemeen maak je meerkleurendrukken door meerdere drukvormen in verschillende kleuren af te drukken op het papier. Daarvoor moet je dus een opstelling maken die er voor zorgt dat het te drukken papier altijd op dezelfde plaats ligt ten opzichte van de drukvorm.

Daar zijn allerlei interessante apparaten voor te verzinnen en een aantal hoogdrukpersen hebben dan ook grijpers die het papier steeds weer op dezelfde plek op de drukvorm neerleggen. Voor wie met de hand drukt of een ander type pers (bijvoorbeeld de etspers) gebruikt kan met een klein handigheidje goed passend drukwerk maken.

Daarvoor heb je een vel nodig dat groter is dan de drukvorm en wat bij voorkeur hetzelfde formaat als de drukvellen heeft. Op dat vel plaats je de drukvorm (in het midden, waarschijnlijk) en je tekent daar een kader omheen, op het papier. De ingeïnkte drukvorm leg je in dat kader met de inktzijde boven. Het drukvel kun je dan precies op dezlefde plek leggen als het onderste vel. Dat gaat goed als het papier behoorlijk groter is dan de drukvorm. Heb je te weinig ruimte, dan schuift het papier al snel tegen de rand van de drukvorm, wat smetten oplevert.

animatie eenvoudige aanleg

Een andere methode is het maken van een kader rondom de drukvorm, het liefst met dezelfde hoogte. Op dat kader kun je de aanleg aftekenen, streepjes waartegen je het drukvel kunt leggen.

aanleg met frame

Bij een aanleg heb je drie aanlegpunten nodig: twee aan één zijde (meestal de langste zijde van het papier) en één aanleg aan de haaks erop liggende zijde van het papier.

aanleg punten

 

reageren

 

lijn-default

« Ouder     Nieuwer »

Voor commentaar, vragen of toevoegingen stuur je een e-mailtje naar info apestaart koffiekoek punt nl

inktrollerlinosnede-sitekop

site door: Henny van Ham [Gkk/Ds].


Als je iets toe wilt voegen aan deze site kun je dat laten weten via het contactformulier.